Qəbula yazıl

Başda şiş nədir? Başda şiş əlamətləri nələrdir?

Beyin və onun ətrafındakı toxumalarda baş verən anormal hüceyrə artımı – beyin şişi diaqnozu hər kəsi narahat edə bilən ciddi bir sağlamlıq problemidir.

Başda şiş əlamətləri erkən mərhələdə tanındıqda müalicə şansı əhəmiyyətli dərəcədə artır. Bu məqalədə başda şiş əlamətlərini, onların necə özünü göstərdiyini və hansı hallarda həkimə müraciət edilməli olduğunu ətraflı şəkildə nəzərdən keçirəcəyik.

Beyin şişləri xoşxassəli (bədxassəli olmayan) və ya bədxassəli (xərçəng) ola bilər. Hər iki növ ciddi sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər, çünki kəllə sümüyü içərisindəki məhdud yer beyin toxumasına təzyiqə yol açır. Erkən diaqnostika və müalicə nəticələri əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdıra bilər.

Başda şiş nədir?

Başda şiş və ya beyin tümoru beyin toxumasında və ya onun ətrafında anormal hüceyrələrin nəzarətsiz çoxalması nəticəsində yaranan törəmədir.

Bu şişlər birbaşa beyin toxumasından inkişaf edə bilər (birincili şişlər) və ya bədənin digər hissələrindən beyinə yayıla bilər (ikincili və ya metastatik şişlər).

Beyin şişləri 100-dən çox müxtəlif növdə olur və hər biri fərqli əlamətlər və müalicə yanaşmaları tələb edir. Şişin yeri, ölçüsü və növü hansı əlamətlərin meydana gəldiyi və onların şiddəti üzərində birbaşa təsir göstərir.

başda şiş əlamətləri

Başda şiş əlamətləri: Ümumi simptomlar

Başda şiş əlamətləri çox müxtəlif ola bilər və tez-tez digər daha az ciddi xəstəliklərlə səhv salına bilər. Bununla belə, aşağıdakı simptomlardan bir və ya bir neçəsi birgə müşahidə edildikdə mütləq tibb müəssisəsinə müraciət edilməlidir.

1. Baş ağrısı

Baş ağrısı beyin şişinin ən çox rast gəlinən əlamətlərindən biridir, lakin yadda saxlamaq lazımdır ki, əksər baş ağrıları şişlə əlaqəli deyil.

Beyin şişi ilə əlaqəli baş ağrıları adətən:

  • Səhər tezdən, xüsusilə yuxudan ayılarkən daha şiddətli olur
  • Zamanla getdikcə pisləşir və daha tez-tez baş verir
  • Adi ağrıkəsicilərə cavab vermir
  • Öskürək, asqırma və ya fiziki aktivlik zamanı intensivləşir
  • Qusma ilə müşayiət olunur (xüsusilə səhər saatlarında)
  • Pozisiya dəyişdirməklə dəyişə bilər

2. Qusma və ürəkbulanma

Beyin şişləri, xüsusilə beyin kötüyü və ya beyincik nahiyəsində yerləşənlər, ürəkbulanma və qusma simptomlarına səbəb ola bilər.

Bu simptomlar:

  • Səhər saatlarında daha çox müşahidə olunur
  • Baş ağrısı ilə birlikdə meydana gələ bilər
  • Yeməklə əlaqəli olmaya bilər
  • Proqressiv xarakter daşıyır

3. Görmə pozğunluqları

Beyin şişi görmə mərkəzlərinə və ya görmə sinirinə təzyiq göstərdikdə müxtəlif görmə problemləri yarana bilər:

  • Bulanıq və ya ikiqat görmə
  • Periferik görmə itkisi
  • Gözlərdə səpələnmə və ya hərəkət hissi
  • Gözlərin irəli çıxması
  • Göz qapaqlarının düşməsi
  • Bəbək ölçülərində fərq

4. Tutmalar və əzələ qıcolmaları

Beyin şişi olan xəstələrin təxminən 30%-də tutma (epileptik tutma) simptomları müşahidə olunur.

Tutmalar aşağıdakı formada ola bilər:

  • Ümumi tutmalar: bədənin bütün hissələrində qıcolmalar
  • Qismən tutmalar: bədənin yalnız bir hissəsində hərəkətlər
  • Qısa müddətli şüur itkisi
  • Gözlərin qabaqlı baxması və ya əzələlərin sərtləşməsi
  • Nəzarətsiz hərəkətlər

5. Zəiflik və halsızlıq

Beyin şişi enerji səviyyələrini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər:

  • Ümumi yorğunluq və zəiflik hissi
  • Bədənin bir tərəfində gücsüzlük (hemiparesis)
  • Əzələ tonusunun itirilməsi
  • Əllərdə və ya ayaqlarda koordinasiya problemləri

6. Nitq və dil problemləri

Beyin şişi nitq mərkəzlərinə təsir etdikdə aşağıdakı simptomlar yarana bilər:

  • Söz tapma çətinliyi
  • Danışma zamanı kəlmələrin qarışması
  • Başqalarının dediklərini başa düşməkdə çətinlik
  • Oxuma və ya yazma çətinlikləri
  • Nitqin lelliyi və ya səs dəyişikliyi

7. Yaddaş və konsentrasiya problemləri

Koqnitiv funksiyalarda dəyişikliklər beyin şişinin mühüm göstəricilərindən ola bilər:

  • Qısamüddətli yaddaş itkisi
  • Konsentrasiya çətinliyi
  • Diqqətsizlik və qarışıqlıq
  • Qərar vermə qabiliyyətində azalma
  • Şəxsiyyət və davranış dəyişiklikləri

8. Tarazlıq və koordinasiya pozğunluqları

Beyincik nahiyəsində yerləşən şişlər xüsusilə tarazlıq problemlərinə səbəb olur:

  • Yeriyərkən əyləşmə və ya tarazlığı saxlamaqda çətinlik
  • Baş gicəllənməsi və vertiqo hissi
  • Əl-göz koordinasiyasında problemlər
  • İncə motor bacarıqlarında çətinlik

9. Eşitmə problemləri

Eşitmə sinirinə yaxın şişlər eşitmə pozğunluqlarına səbəb ola bilər:

10. Hormonal Dəyişikliklər

Hipofiz vəzi nahiyəsində şişlər hormonal pozğunluqlara səbəb ola bilər:

  • Adet dövrü pozğunluqları
  • Qeyri-normal çəki artımı və ya itkisi
  • Böyümə problemləri
  • Şəxsiyyət və əhval-ruhiyyə dəyişiklikləri
  • Cinsi funksiyalarda dəyişikliklər

Başda şiş əlamətləri yaşa görə dəyişirmi?

Bəli, başda şiş əlamətləri yaş qruplarına görə fərqli şəkildə özünü göstərə bilər.

Uşaqlarda

Uşaqlarda beyin şişi əlamətləri özünəməxsus ola bilər:

  • Baş ölçüsünün artması (körpələrdə)
  • Böyümə və inkişafda gecikmə
  • Performans və davranış dəyişiklikləri
  • Əsəbilik və hərəkət əlaqələndirilməsində problemlər
  • Öyrənmə çətinlikləri

Yaşlılarda

Yaşlı şəxslərdə simptomlar tez-tez yaşlanma əlamətləri ilə qarışdırıla bilər:

  • Getdikcə pisləşən yaddaş problemləri
  • Balans və yerişdə dəyişikliklər
  • Şəxsiyyət dəyişiklikləri

Nevroloq həkimə nə zaman müraciət etməliyik?

Aşağıdakı hallarda mütləq nevroloqa müraciət etməlisiniz:

  • Yeni və ya fərqli xarakterli davamlı baş ağrıları
  • Gözlənilməz tutmalar
  • Görmə, eşitmə və ya nitq dəyişiklikləri
  • Bir tərəfdə zəiflik və ya hissiyat itkisi
  • Davamlı ürəkbulanma və qusma
  • Şəxsiyyət və ya davranış dəyişiklikləri
  • Balans və koordinasiya problemləri
  • Yaddaş və koqnitiv funksiyalarda proqressiv azalma

Diaqnostika prosesi

Başda şiş əlamətləri müşahidə edildikdə həkim aşağıdakı müayinələri tələb edə bilər:

Nevroloji Müayinə: Görmə, eşitmə, balans, koordinasiya, reflekslər və qüvvənin yoxlanılması

Görüntüləmə Testləri:

  • MRT (Maqnit-Rezonans Tomoqrafiya): Beyin şişlərini aşkar etmək üçün ən etibarlı metoddur
  • KT (Kompüter Tomoqrafiya): Şişləri və qanaxmaları göstərir
  • PET skan: Şişin fəallığını ölçür


Biopsiya: Şiş toxumasının kiçik nümunəsinin götürülərək mikroskop altında araşdırılması

Laborator Testlər: Qan və digər bədən mayelərinin analizi

Başda şiş müalicəsi necə olur?

Beyin şişinin müalicəsi şişin növü, ölçüsü, yeri və xəstənin ümumi sağlamlıq vəziyyətindən asılıdır:

Cərrahi Əməliyyat: Mümkünsə, şişin çıxarılması birinci seçimdir

Şüa Terapiyası: Şiş hüceyrələrini məhv etmək üçün yüksək enerjili şüalar

Kimyaterapiya: Şiş hüceyrələrini öldürən dərmanlar

Hədəflənmiş Terapiya: Spesifik şiş hüceyrələrinə hücum edən dərmanlar

Simptomatik Müalicə: Şişlər, tutmalar və ağrıları idarə etmək üçün dərmanlar

Yadda saxlayın ki, bu məqalə yalnız məlumat məqsədilə hazırlanmışdır və peşəkar tibbi məsləhətin yerini tuta bilməz. Hər hansı narahatlığınız varsa, mütləq ixtisaslaşmış həkimlə görüşün.