Dünya əhalisinin təxminən 15%-i miqren adlı xroniki nevroloji xəstəlikdən əziyyət çəkir. Miqren sadəcə bir “baş ağrısı” deyil; o, insanın gündəlik həyatını iflic edən, iş qabiliyyətini itirən və sosial həyatına ciddi zərbə vuran mürəkkəb bir vəziyyətdir.
Xüsusilə tutma zamanı gələn şiddətli, nəbzvari ağrılar, ürəkbulanma və işığa qarşı həssaslıq xəstələri çarəsiz qoyur. Bəs, miqren ağrısı zamanı nə etməli?
Ağrı başladığı an vaxt itirmədən müəyyən addımlar atmaq tutmanın müddətini və şiddətini azalda bilər.
Miqren xəstələrinin böyük əksəriyyəti işığa (fotofobiya) və səsə (fonofobiya) qarşı həddindən artıq həssas olur. Ağrı başladığı an pərdələri bağlayın, işıqları söndürün və səssiz bir otağa keçin. Gözlərinizi yumub dincəlmək beynin sensor yükünü azaldır.
Alın nahiyəsinə və ya boyun ardına qoyulan soyuq kompres qan damarlarının daralmasına kömək edir və sinir ötürücülüyünü yavaşladır. Bu da ağrının hiss olunma dərəcəsini azaldır. Buzu birbaşa dəriyə qoymayın, mütləq dəsmala bükün.
Dehidratasiya (susuzluq) miqrenin ən böyük dostudur. Gündəlik su qəbulu az olduqda beyin toxumaları sıxılır və ağrıya meyillilik artır. Həmçinin, tədqiqatlar göstərir ki, maqnezium çatışmazlığı miqren tutmalarını tetikləyir. Ağrı anında bir stəkan ilıq su içmək faydalı ola bilər.
Stress miqrenin əsas səbəblərindən biridir. Dərin qarın nəfəsi almaq (burundan alıb ağızdan yavaşca vermək) sinir sistemini sakitləşdirir və əzələ gərginliyini aradan qaldırır.
Miqreni digər baş ağrılarından fərqləndirən əsas xüsusiyyətlər ağrının adətən başın bir tərəfində cəmləşməsi, fiziki hərəkətlə artması və müəyyən “tətikləyicilər” tərəfindən başladılmasıdır. Bəzi xəstələrdə ağrıdan əvvəl “aura” dediyimiz görmə pozğunluqları (parıltılar, ziqzaq xətlər) baş verir.
Prodrom (Xəbərdarlıq): Ağrıdan bir neçə saat və ya gün əvvəl başlayır. Əhvalın dəyişməsi, boyun tutulması, tez-tez əsnəmə müşahidə olunur.
Aura: Görmə və ya nitq pozğunluqları (hər kəsdə olmur).
Hücum (Ağrı): Şiddətli ağrı, ürəkbulanma, işıq və səsə qarşı dözümsüzlük.
Postdrom (Sonluq): Ağrıdan sonra özünü “sıxılmış limon” kimi hiss etmə, yorğunluq.
Miqrenlə mübarizənin 50%-i nəyin ağrı yaratdığını bilməkdən keçir. Ən çox yayılmış tətikləyicilər:
Qidalar: Köhnəlmis pendirlər (tiramin tərkibli), hisə verilmiş ətlər, şokolad və süni dadlandırıcılar (aspartam).
Yuxu rejimi: Həm az yatmaq, həm də həddindən artıq çox yatmaq miqrenə səbəb ola bilər.
Hormonal dəyişikliklər: Qadınlarda menstrual dövrü zamanı estrogen səviyyəsinin düşməsi.
Parfümeriya: Kəskin qoxular (ədviyyat, tütün, ətir).
İlk növbədə qaranlıq, sərin və səssiz bir otağa keçin. Alnınıza soyuq kompres qoyun və imkan daxilində yatmağa çalışın. Bitki çaylarından nanə və ya zəncəfil çayı ürəkbulanmanı azalda bilər.
Təəssüf ki, miqreni saniyələr içində tamamilə yox edən bir “sehrli düymə” yoxdur. Lakin həkiminizin təyin etdiyi triptan qrupu dərmanlar və ya damar daxili xüsusi kokteyllər ağrını 30-60 dəqiqə ərzində əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər.
Tərkibində monosodium qlutamat (MSG) olan hazır qidalardan, nitritlərlə zəngin kolbasa-sosiska məmulatlarından, qırmızı şərabdandan və həddindən artıq kafeindən uzaq durmaq tövsiyə olunur.
Gərginlik ağrısı adətən başın hər iki tərəfində, sıxıcı bir lent kimi hiss olunur. Miqren isə çox vaxt bir tərəflidir, nəbz kimi vurur (pulsasiya edir) və ürəkbulanma ilə müşayiət olunur.
Hamiləlik zamanı bir çox dərman preparatları riskli ola bilər. Buna görə də dərman qəbul etmədən əvvəl ginekoloq və nevroloqla məsləhətləşmək vacibdir. Təbii üsullar (masaj, soyuq kompres) bu dövrdə daha təhlükəsizdir.
Məqalədə verilən məlumatlar yalnız maarifləndirmə xarakteri daşıyır. Diaqnoz və müalicə üçün həkiminizə müraciət edin.