Baş ağrısı demək olar ki, hər kəsin həyatında təcrübə etdiyi ümumi bir sağlamlıq problemidir. Lakin bəzi hallarda baş ağrısı uzun müddət davam edir və adi ağrıkəsici dərmanlarla keçmir.
Keçməyən baş ağrısı həm fiziki, həm də psixoloji cəhətdən şəxsin həyat keyfiyyətini ciddi şəkildə azalda bilər. Bu məqalədə keçməyən baş ağrısının əsas səbəblərini, simptomlarını və müalicə yollarını ətraflı şəkildə nəzərdən keçirəcəyik.
Baş ağrısı müxtəlif formada özünü göstərə bilər: zonqlayan, sıxan, kəskin və ya küt ağrı kimi. Əgər baş ağrınız bir neçə gündür davam edirsə, tez-tez təkrarlanırsa və ya intensivliyi artırsa, bu vəziyyət ciddi tibbi qiymətləndirmə tələb edir.
Keçməyən baş ağrısı əsas səbəblərini başa düşmək diaqnostika və müalicə prosesində çox vacibdir.
Keçməyən baş ağrısını düzgün başa düşmək üçün əvvəlcə onun əsas növlərini tanımaq lazımdır:
Ən geniş yayılmış baş ağrısı növüdür. Bu tip ağrı adətən başın hər iki tərəfində hiss olunur və sanki başa sıx kəmər taxılmış kimi təzyiq hissi yaradır.
Gərginlik tipi baş ağrısı əzələ gərginliyi, stress və ya fiziki yorğunluq nəticəsində yarana bilər. Xroniki formada bu ağrı ayda 15 gündən çox təkrarlana bilər.
Miqren daha intensiv və tez-tez birtərəfli baş ağrısı ilə xarakterizə olunur. Zonglayan xarakterli olan migren ağrısı adətən 4-72 saat arasında davam edir.
Ürəkbulanma, qusma, işığa və səsə həssaslıq kimi əlavə simptomlar müşahidə edilir. Bəzi xəstələrdə miqren aura adlanan görüntü pozuntuları ilə başlayır.
Bu növ daha nadir olsa da, son dərəcə ağrılı və adətən bir gözün ətrafında yerləşir. Klaster baş ağrısı adını seriyalar halında gəlməsindən alır və hər ağrı epizodu 15 dəqiqədən 3 saata qədər davam edə bilər. Gözlərdə qızartı, burun axması və tərləmə kimi simptomlarla müşayiət olunur.
Ayda 15 gündən çox təkrarlanan və ən azı 3 ay davam edən baş ağrısıdır. Bu vəziyyət ciddi həyat keyfiyyəti problemi yaradır və mütəxəssis müşahidəsi tələb edir.
Müasir həyat tempinin sürətlənməsi, iş yükünün artması və psixoloji təzyiqlər xroniki stress vəziyyətinə səbəb olur. Uzunmüddətli stress boyun, çiyin və başın əzələlərində gərginliyə yol açır. Bu əzələ gərginliyi baş ağrısının ən çox yayılmış səbəblərindən biridir və keçməyən xarakter daşıya bilər.
Keyfiyyətli yuxunun olmaması və ya yuxu rejimlərinin pozulması baş ağrısına səbəb olan vacib faktorlardandır. Yuxusuzluq, gec yatmaq, gündüz artıq yatmaq və ya yuxu apneası kimi problemlər beyin funksiyalarını pozur və xroniki baş ağrısına səbəb ola bilər.
Görmə pozuntuları, düzgün olmayan eynək və ya kontakt lens istifadəsi, kompüter qarşısında uzun müddət işləmək göz yorğunluğuna səbəb olur. Bu vəziyyət tez-tez alın və gözlərin arxasında lokalizə olan baş ağrısı ilə nəticələnir.
Xroniki sinusit, burun əyriliyləri və ya allergik rinit kimi problemlər baş və üz nahiyəsində təzyiq və ağrıya səbəb olur. Sinusların iltihablanması nəticəsində yaranan baş ağrısı adətən üz sümüklərində ağırlıq hissi və başı əymək zamanı ağrının artması ilə müşayiət olunur.
Xüsusilə qadınlarda menstrual dövr, hamiləlik, menopauza və ya hormonal kontraseptivlərin istifadəsi ilə əlaqəli hormonal dəyişikliklər miqren və digər baş ağrısı növlərinə səbəb ola bilər.
Müəyyən qida məhsulları baş ağrısını tetikləyə bilər. Bunlara kafein, alkoqol, süni tatlandırıcılar, emal olunmuş ətlər, yaşlı pendirler və monosodium qlutamat (MSG) daxildir. Həmçinin düzgün qidalanmamaq, yeməkləri ötürmək və dehidratasiya da baş ağrısına səbəb olur.
Paradoksal olaraq, ağrıkəsici dərmanların tez-tez və ya uzun müddət istifadəsi dərmandan asılı baş ağrısına səbəb ola bilər. Bu vəziyyət xüsusilə ayda 10-15 gündən çox ağrıkəsici istifadə edən şəxslərdə müşahidə olunur.
Hipertenziya adətən asimptomatik olsa da, bəzi hallarda xüsusilə ensədə və səhər saatlarında hiss olunan baş ağrısına səbəb ola bilər. Kontrolsuz yüksək təzyiq ciddi ağırlaşmalara yol aça biləcəyi üçün diqqət tələb edir.
Boyun fəqərələrində yaşa bağlı dəyişikliklər, disklərdə problemlər və ya postural pozuntular boyundan başa yayılan ağrıya səbəb olur. Xüsusilə kompüter qarşısında düzgün olmayan oturuş pozisiyası bu problemi daha da ağırlaşdırır.
Nadir hallarda keçməyən baş ağrısı beyin şişi, anevrizma, meningit, ensafalit və ya beyin qanaxması kimi ciddi xəstəliklərin əlaməti ola bilər. Xüsusilə qəfil başlayan şiddətli baş ağrısı, hərarət, boyun sərtliyi, şüur dəyişikliyi və ya nevroloji simptomlarla müşayiət olunarsa təcili tibbi yardım tələb olunur.
Keçməyən baş ağrısının təhlükəlilik dərəcəsi onun səbəbindən asılıdır. Əksər hallarda bu vəziyyət həyat üçün təhlükəli olmasa da, həyat keyfiyyətini ciddi şəkildə azaldır. Lakin nadir hallarda beyin şişi, anevrizma və ya infeksiya kimi ciddi xəstəliklərin əlaməti ola bilər.
Əgər baş ağrınız qəfil və şiddətli başlayırsa, qızdırma, boyun sərtliyi, çaşqınlıq, görmə pozuntuları və ya koordinasiya problemləri ilə müşayiət olunursa, təcili həkim müayinəsi tələb olunur.
Həmçinin adi ağrıkəsicilərlə keçməyən, getdikcə pisləşən və ya 48-72 saatdan çox davam edən baş ağrısı üçün mütləq nevroloqa müraciət edilməlidir.
Xeyr, hər gün baş ağrısı olması normal vəziyyət deyil və xroniki gündəlik baş ağrısı adlanır. Bu vəziyyət ayda 15 gündən çox baş ağrısı ilə xarakterizə olunur və ciddi tibbi qiymətləndirmə tələb edir.
Gündəlik baş ağrısının səbəbləri arasında dərmandan artıq istifadə, xroniki miqren, gərginlik tipi baş ağrısı və ya digər əsas tibbi problemlər ola bilər. Əgər baş ağrınız tez-tez təkrarlanırsa və ya hər gün davam edirsə, mütləq həkimə müraciət edin.
Həkim ağrınızın səbəbini müəyyənləşdirmək üçün ətraflı müayinə aparacaq və uyğun müalicə planı tərtib edəcəkdir. Erkən diaqnostika və müalicə xroniki baş ağrısının idarə olunmasında çox vacibdir.
Müəyyən vəziyyətlərdə keçməyən baş ağrısı təcili və ya planlı həkim müayinəsi tələb edir. Aşağıdakı hallarda mütləq həkimə müraciət etməlisiniz: baş ağrısı qəfil və son dərəcə şiddətli başlayırsa (ən pis ağrı təcrübəsi), 50 yaşdan sonra ilk dəfə baş ağrısı başlayırsa, baş ağrısı tədricən pisləşirsə və ya xarakterini dəyişirsə, hərarət, boyun sərtliyi və ya qırmızı dəri səpgiləri ilə müşayiət olunursa, görmə pozuntuları, nitq problemləri, zəiflik və ya hərəkət çətinliyi müşahidə olunarsa, baş travması sonrası baş ağrısı başlayırsa, adi ağrıkəsicilər effekt göstərmirsə və ya baş ağrısı 48-72 saatdan çox davam edirsə.
Həmçinin tez-tez təkrarlanan baş ağrısı (ayda 15 gündən çox) və ya həyat keyfiyyətinizi ciddi şəkildə azaldan baş ağrısı üçün nevroloqla planlaşdırılmış görüş təyin edin.
Unutmayın: Bu məqalədəki məlumatlar ümumi xarakter daşıyır və peşəkar tibbi məsləhətin yerini tuta bilməz. Konkret diaqnoz və müalicə planı üçün mütləq ixtisaslı həkimlə məsləhətləşin.