Bu məqalə ümumi məlumat məqsədi daşıyır və tibbi məsləhətin yerini tuta bilməz. Diaqnoz və müalicə üçün mütləq ixtisaslı həkimə müraciət edin.
Gündəlik həyatda adi sayılan hərəkətlər — gözləri açıb-bağlamaq, çeynəmək, danışmaq və ya pilləkənləri qalxmaq — bəzi insanlar üçün ciddi çətinliyə çevrilə bilər.
Bunun arxasında dura biləcək nadir, lakin əhəmiyyətli xəstəliklərdən biri miasteniya qravis xəstəliyidir. Bu, sinir-əzələ ötürülməsinin pozulması nəticəsində əzələlərdə qeyri-normal yorğunluq və zəiflik yaradan avtoimmün bir xəstəlikdir.
Miasteniya qravis (latınca “ciddi əzələ zəifliyi” mənasını verir) — immun sisteminin səhvən öz orqanizminin sağlam toxumalarına, daha dəqiq desək, sinir-əzələ birləşmələrinə hücum etdiyi avtoimmün xəstəlikdir.
Normal şəraitdə sinir hüceyrələri əzələlərə “hərəkət et” siqnalını asetilxolin adlanan kimyəvi maddə vasitəsilə ötürür. Miasteniya qravis xəstəliyində orqanizm bu siqnalın qəbul edildiyi reseptorlara qarşı antikorlar istehsal edir, nəticədə siqnal ötürülməsi zəifləyir və əzələlər lazımi qədər güclü reaksiya verə bilmir.
Bu proses əzələlərin tam iflic olmasına deyil, daha çox hərəkət zamanı sürətlə yorulmasına səbəb olur. Yəni xəstə səhər saatlarında nisbətən yaxşı hiss edə bilər, lakin gün ərzində fiziki fəaliyyət artdıqca əzələ gücü tədricən azalır.
Miasteniya qravis xəstəliyinin əsas səbəbi immun sisteminin disfunksiyasıdır, lakin bu disfunksiyanı tetikləyən dəqiq amil hələ də tam aydınlaşdırılmayıb.
Bununla belə, elmi araşdırmalar bir neçə əsas faktoru üzə çıxarıb:
Timus vəzinin rolu — Xəstələrin əksəriyyətində timus vəzində struktur dəyişikliklər (hiperplaziya) müşahidə olunur, bəzilərində isə timoma adlanan şiş aşkarlanır. Timus vəzi immun sisteminin inkişafında mühüm rol oynadığından, onun qeyri-normal fəaliyyəti avtoimmün reaksiyaları tetikləyə bilər.
Genetik meyllilik — Ailədə avtoimmün xəstəlik tarixçəsi olan insanlarda risk nisbətən yüksəkdir, baxmayaraq ki, miasteniya qravis irsi xəstəlik sayılmır.
Digər tetikləyici amillər — Stress, infeksiyalar, bəzi dərmanlar (məsələn, müəyyən antibiotiklər) və hormonal dəyişikliklər mövcud simptomları gücləndirə və ya xəstəliyin aşkarlanmasına səbəb ola bilər.
Xəstəliyin simptomları şəxsdən şəxsə dəyişir və adətən tədricən inkişaf edir.
Ən çox rast gəlinən əlamətlərə aşağıdakılar daxildir:
Vacib məqam budur ki, simptomlar adətən gün ərzində dəyişkəndir — səhər saatlarında daha yüngül, axşam saatlarına doğru daha ağır ola bilər.
Miasteniya qravis xəstəliyinin diaqnozu bir neçə üsulun kombinasiyası ilə qoyulur:
Müasir tibb miasteniya qravis xəstəliyinin idarə olunması üçün effektiv üsullar təklif edir:
Dərman terapiyası — Asetilxolinesteraza inhibitorları (məsələn, piridostiqmin) sinir-əzələ ötürülməsini gücləndirərək simptomları yüngülləşdirir. İmmunosupressiv dərmanlar (kortikosteroidlər və digər immunmodulyatorlar) isə immun sisteminin həddən artıq aktivliyini azaldır.
Timektomiya — Timus vəzinin cərrahi yolla çıxarılması bir çox xəstədə simptomların əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşmasına səbəb olur, xüsusən gənc xəstələrdə.
Plazmaferez və IVIG terapiyası — Ağır kriz vəziyyətlərində qandan zərərli antikorların təmizlənməsi və ya immunoqlobulin inyeksiyaları sürətli müalicə effekti verir.
Həyat tərzi tövsiyələri — Stresdən qaçınmaq, yetərli istirahət, müntəzəm həkim nəzarəti və müalicə planına ciddi əməl etmək xəstəliyin idarə olunmasında həlledici rol oynayır.
Bu məqalə ümumi məlumat məqsədi daşıyır və tibbi məsləhətin yerini tuta bilməz. Diaqnoz və müalicə üçün mütləq ixtisaslı həkimə müraciət edin.